Bekroond tactiel boek

Gepubliceerd:

‘Dag Spin’ (‘Hello Spider’) heeft eind 2019 de 2e prijs gewonnen van de internationale wedstrijd Typhlo & Tactus voor tactiele kinderboeken. Ik ben bijzonder trots, omdat het de eerste keer is dat een tastboek uit Nederland een prijs heeft gewonnen!

Dag Spin 3

‘Dag Spin’, een tactiel kinderboek van Gyntha Goertz en Ann M. Conefrey. 20 pagina’s in harde kaft met doosje voor modelspin, beperkte oplage van 25 boeken. Inclusief ontwerp met braille, gedrukte tekst en voelbare illustraties.

Braille-geletterdheid stimuleren

‘Dag Spin’ is één van zes tactiele boeken in de serie ‘Voeljeleesboek’, die ontwikkeld zijn om braille-geletterdheid en leesplezier te stimuleren bij kinderen in de leeftijd van 5 tot 9 jaar. Bij het ontwerpen van dit boek werkte ik nauw samen met braille-expert Gyntha Goertz, die les geeft aan de Visio School in Rotterdam. Gyntha bedacht het concept en schreef het verhaal; Ik heb het boek ontworpen en zorgde voor de productie. Het verhaal is opgebouwd uit korte zinnen speciaal geschreven voor beginnende braille-lezers. De tactiele illustraties ondersteunen het verhaal op een zinvolle manier.

Dag Spin 2

Een dubbele pagina met het verhaal in braille en gedrukte tekst op een linkerpagina en de bijhorende tactiele illustratie en twee regels braille op een rechterpagina.

Braille, tactiele illustraties en een 3D-voorwerp

‘Dag Spin’ vertelt het verhaal van een spin, die langs verschillende objecten reist totdat hij uiteindelijk een geschikte plek vindt om zijn web te bouwen. Het verhaal ontvouwt zich op spreads: de linkerpagina’s dragen het verhaal in braille en print en de rechterpagina’s verrijken het verhaal met tactiele illustraties. Boven en onder elke illustratie is een woord en een eenvoudige zin in braille toegevoegd voor kinderen die het hele verhaal nog niet kunnen lezen. Stroken zijn boven het braille geplaatst om een correcte vingerzetting te bevorderen. Indirect helpen deze stroken ook om het braille op de linkerpagina’s te beschermen. Elk boek wordt geleverd met een modelspin die het kind kan gebruiken om het verhaal na te spelen. Kinderen hebben hier niet alleen veel plezier mee, maar het helpt hen ook om (abstracte) concepten te begrijpen. Het is een positieve inclusieve leeservaring voor kinderen die braille leren want ze kunnen het samen lezen met ziende klasgenoten of thuis met familie.

Het verhaal naspelen

  • Dag Spin 6

    Aan het begin van het verhaal kunnen de kinderen de spin op de draad bevestigen en die van links naar rechts volgen.

  • Dag Spin 9

    De kinderen kunnen de spin vasthouden en met de vingers een trap afdalen en in een tas doen.

‘Nieuwsgierighied is de oerkracht achter ontwikkeling’.

Mark Mieras (wetenschapsjournalist). Uit mijn notities tijdens de Ledendag Onbeperkt Lezen, 15-6-2019.

Abstracte concepten tastbaar maken

Dit specifieke boek is ontwikkeld om kinderen te leren navigeren op een tweedimensionaal vlak. Op elke dubbele pagina volgt het kind de beweging van de draad (spin en zijn web) met hun vingers. Door daadwerkelijk de beweging te ervaren krijgt de taal inhoud en ontwikkelen de kinderen ruimtelijke begrippen zoals omhoog, omlaag, in, uit, rond, eronder, enzovoort. Door het verhaal heen worden de begrippen en de motorische taken geleidelijk moeilijker. De illustraties beginnen met de beweging van links naar rechts, daarna op en neer en ontwikkelen zich vervolgens verder tot omheen, rond, zigzag, enz. Aan het einde worden de bewegingen uitdagender: de kinderen moeten de draad in en uit een blok kaas volgen en vervolgens van een trap af. Ik maakte van de trap een pop-up, waarbij ik de kinderen actief worden aanspoord om met hun vingers de trap af te ‘dalen’ en in een tas. Op de laatste illustratie kunnen de kinderen de spin in zijn web plaatsen. Niet alleen is de ‘missie voltooid’, maar de kinderen hebben strategieën voor het navigeren op een plat vlak geoefend en ze hebben over de relatie tussen objecten geleerd.

Tastbare illustratiepagina’s

Meer tactiele boeken!

Dit was een prachtig en tegelijkertijd uitdagend ontwerpproject met strikte educatieve vereisten, een vast budget voor alle zes boeken en vele technische uitdagingen. Ik vond het vooral leuk en leerzaam om nauw samen te werken met de leraren van Visio en de kinderen die directe feedback gaven tijdens het ontwerpproces. Dit heeft mij geholpen om een evenwicht te vinden tussen functionaliteit en esthetiek met als doel het ontwerpen en produceren van tactiele kinderboeken van hoge kwaliteit. 

Dag Spin 52

Docenten van de Visio-school Rotterdam die de verhalen schreven. Bovenste rij, van links naar rechts: Anneke Blok, Marion Brillemans, Marianne van der Vinne, Ingrid Stekelenburg. Onderste rij, links Gyntha Goertz en rechts Ann Conefrey (ik).

Het is de eerste keer dat een dergelijk ambitieus project in Nederland is uitgevoerd; ook voor mij een nieuwe uitdaging. Naast het ontwerpproces, heb ik de productie geleid en een werkwijze ontwikkeld, die hopelijk in de toekomst zal leiden tot meer voelbare boeken. Om dit project te realiseren heb ik nauw samengewerkt met de Visio School in Rotterdam en Dedicon.

Het is een grote eer om te worden beloond met een Typhlo & Tactus-prijs*. In 2019 waren er 61 inzendingen uit 18 landen.

‘Het doel van TYPHLO & TACTUS: meer tastbare geïllustreerde boeken, beter in kwaliteit, tactischer efficiënt, voor alle visueel gehandicapte kinderen. TYPHLO & TACTUS staat nu open voor elk land ter wereld en is partner van ICEVI’.

Website Typhlo & Tactus.

*Typhlo & Tactus, LE concours international d’albums tact-illustrés, THE International Tactile-Illustrated Book Prize.

184 meter zilverdraad

Niet alleen expertise, maar ook veel tijd, energie en passie, samen met 184 meter zilverdraad, 34 onderscheidende materialen, 4 verschillende drukwerkpapieren in 8 kleuren én een verscheidenheid aan druk-, afwerkings- en bindtechnieken hebben bijgedragen aan het maken van ‘Dag Spin’. 

Lees meer over de ontwikkeling en productie van ‘Dag spin’

Zilveren draad loopt door alle illustratiepagina’s heen

  • Dag Spin 15
  • Dag Spin 16
  • Dag Spin 17

Auteur

Ann M. Conefrey
Ann M. Conefrey

Grafisch Ontwerper